Pochodzący z Poręby Górnej reżyser, historyk i regionalista, Jarosław Mańka, zrealizował kolejny film dokumentalny. Tym razem jego bohaterem jest postać tyleż niezwykła, co mało znana: Julian Godlewski – największy powojenny polski filantrop i mecenas, który był prawdziwym łowcą skarbów ojczystej kultury.
Na jego trop naprowadziła naszego reżysera dyrektor Muzeum Polskiego w Rapperswil Anna Buchmann, z którą współpracował podczas zbierania materiałów do filmu o Józefie Mackiewiczu, a w majątku rodziców grającego w tym filmie aktora Michała Garapicha, nasz bohater często przed wojną bywał.
Taki splot cudownych przypadków sprawił, że Jarosław Mańka zainteresował się historią życia Juliana Godlewskiego, efektem czego jest film, który widzowie wolbromskiego Kina „Radość” mieli okazję obejrzeć na specjalnej projekcji (jednej z pierwszych) 29 grudnia. Była ona możliwa dzięki zaangażowaniu Małgorzaty Krężel i objęciu patronatem honorowym przez burmistrza Radosława Kusia.
- Intencją filmu jest przypomnienie niezwykłego człowieka i patrioty, który swoją działalnością „łowił” także ludzkie serca – mówi reżyser. Film bowiem, obok spraw wielkiej wagi, jak odzyskiwanie zrabowanych podczas wojny polskich zabytków, wspieraniu instytucji kultury polskiej, miejsc kultu religijnego, przekazuje relacje wielu osób, którym indywidualnie pomógł Julian Godlewski. Są to zarówno osoby znane, jak wybitny pianista Janusz Olejniczak, jak i zwykli ludzie, którzy na jakimś etapie życia zetknęli się z filantropem, a ten pomógł im w potrzebie.
- Bardzo ujęło mnie, podczas zbierania materiałów do nakręcenie tego filmu, ogromne społecznikostwo Godlewskiego. On cały czas myślał tylko o Polsce, pragnął, by w jego ojczyźnie działo się jak najlepiej. Gdy przydzielał stypendia zagraniczne zdolnym rodakom zawsze napominał, by po ich zakończeniu wrócili do Polski i pracowali dla niej – relacjonował Jarosław Mańka podczas spontanicznej rozmowy z widzami po skończonej projekcji.
Film stara się przybliżyć biografię Juliana Godlewskiego, choć jego życie jest tak bogate i obfitujące w nadzwyczajne wydarzenia, że – jak mówi reżyser – można by nakręcić ich kilka. Nasz bohater – lwowiak, weteran dywizji pancernej gen. Maczka, pracował w radzie nadzorczej rodziny Thyssenów, którą po wojnie... pomógł wydostać z obozu dla nazistów. Po odzyskaniu przez rodzinę majątku, ta odwdzięczyła mu się lukratywnym stanowiskiem. Dzięki temu Godlewski mógł rozpocząć swoją „misję” już w latach 50. XX wieku od reaktywacji Muzeum Polskiego w Rapperswil, w którym znajdowała się bogata kolekcja polskich dzieł sztuki. Następnie, aż do swojej śmierci (w 1983 roku), odkupywał na aukcjach najcenniejsze Polonica, które następnie przekazywał m.in. do Zamku Królewskiego na Wawelu. Nasz filantrop i zaprzyjaźnieni z nim historycy sztuki oraz marszandzi, przez 5 lat poszukiwali zrabowanego przez Niemców złotego kielicha K.Wielkiego z Trzemeszna, który ostatecznie w 1965 roku J.Godlewski odkupił i przekazał do zbiorów wawelskich.
W czasie swojego życia „Jul” wspierał ogromnymi kwotami odbudowę Zamku Królewskiego w Warszawie, Centrum Zdrowia Dziecka, kilkadziesiąt klasztorów i kościołów w Polsce, koncerty chopinowskie, polskich himalaistów (m.in. pierwsze wejście Polaków na Mount Everest), polskich pisarzy, instytucje kultury zagranicą (dzięki ustanowionej Nagrodzie im. Anny Godlewskiej, matki J.G.), wspierał osoby niepełnosprawne (m.in. Laski) oraz fundował prywatne stypendia dla studentów. Miał bliskie relacje z kardynałem Wyszyńskim i Karolem Wojtyłą. Mimo, że przygotował sobie miejsce ostatniego spoczynku w Szwajcarii, zmarł w polskim szpitalu, podczas jednej z niezliczonych podróży do swej ojczyzny i tutaj został pochowany.
Projekcji towarzyszyła wystawa dokumentów i fotografii związanych z życiem Juliana Godlewskiego, ufundowana przez społecznika, Andrzeja Bieńczaka, a prezentowana na co dzień w Muzeum Samochodów Zabytkowych w Jasienicy Rosielnej koło Brzozowa (woj. podkarpackie).
Producentem filmu pt. „Julian Godlewski. Łowca skarbów” jest Muzeum Historii Polski, a dofinansowania udzieliło Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
* * *
Wybrane filmy Jarosława Mańki:
„Prywatne śledztwo Majora Zakirova”
„Święty ogień”
„Porwani”
„Kolumb jest nasz”
„Siła modlitwy”
„W imię prawdy. Tajny Instytut Katyński”
„Symbol Niepodległej. Święto Konstytucji 3 Maja”
„Polska Norwida”
„Warszyc. Inny wróg, Cel ten sam”
„Józef Mackiewicz. W poszukiwaniu prawdy”